Challenges Hackaton uitgewerkt

In kleine multidisciplinaire teams vijf pittige challenges binnen de energietransitie kraken; dat was het idee van de Hackathon die we begin september samen met People Power People organiseerden. In het provinciehuis gingen maar liefst vijftig deelnemers hiermee aan de slag. Er kwamen interessante knelpunten boven tafel, en met nieuwe inzichten zochten we samen naar richtingen om de uitdagingen met elkaar op te lossen. De inspirerende oplossingen gaan we de komende tijd met elkaar en externe stakeholders verder onderzoeken. Jij kunt hier ook aan bijdragen, ook als je niet bij de hackaton aanwezig was. Wil jij je kennis en ervaring inzetten om deze challenges weer een stap verder te brengen? Meld je dan aan bij Alexander van de Beek.

Er is aan vijf challenges gewerkt. Per challenge is er ook een powerpoint beschikbaar.

Challenge 1: De stroom van de buren
Overal wekken bewoners stroom op, maar hoe kunnen we dit slimmer delen en gebruiken? De vraag is hoe we van wijkoverschot naar wijkdivident kunnen gaan.Het idee is dat we beginnen bij een gemeenschap die al bestaat. Bijvoorbeeld een voetbalvereniging met zonnepanelen die de opgewekte stroom niet meer volledig kan terugleveren. Vervolgens verzamelen we een brede groep van bewoners, bedrijven, coöperaties en verenigingen. Deze partijen investeren samen in een buurtbatterij die wordt ingezet om de wijkstroom efficiënter in te zetten en te gebruiken. Belangrijk aspect: het begint niet met een batterij, het begint met een buurt. We brengen het energieverbruik en de lokale opwek in kaart. We bepalen de ambitie, maken afspraken over eigenaarschap en financiering en kiezen een eerste project waarmee de buurt kan beginnen. De stroom van de buren wordt daarmee niet alleen zomaar een project. Het wordt het centrum in de wijk waar buren en wijkbewoners bij elkaar komen, zodat ze ook meer met elkaar verbonden raken.

Challenge 2a: Een warm huis voor iedereen
Zonder inzicht geen grip; dat is vaak de kern van de problematiek. Veel bewoners weten pas bij de jaarafrekening wat ze hebben verbruikt aan energie. Bij blokverwarming is het verbruik vaak helemaal onzichtbaar. Taalverschillen en mogelijk wantrouwen maken het lastiger om hulp in te zetten. Ondertussen moeten mensen kiezen; kan de verwarming wel aan, of gaat mijn geld al op aan boodschappen en noodzakelijke uitgaven. Hoe doorbreken we dit? Hoe komen we achter de voordeur om mensen hiermee te helpen? De aanpak is niet eenvoudig maar wel helder. We beginnen waar al vertrouwen is. Daarom begint het contact bij de kapper, de bakker, de sportclub of een andere vertrouwde plek in de buurt. Een vertrouwde buurtcoach helpt bewoners hun verbruik te begrijpen en passende maatregelen te nemen. We gaan de wijk in met buurtcontacten, buurtcoaches, bewustwording en maatwerk. We maken energieverbruik zichtbaar, vergelijken het met buren en geven waar mogelijk inzicht in het live energieverbruik. Daarna gaat een fixer of energiecoach mee naar huis. Die helpen met tocht, kleine maatregelen, de jaarafrekening en eventueel een beter passend maandbedrag.

Challenge 2b: Een betaalbaar warm en koel thuis
Hoe maken we op lange termijn verwarmen voor iedereen betaalbaar? In Nederland zetten nu al mensen hun verwarming uit om hun boodschappen te kunnen betalen. En dat terwijl de energieprijzen de komende tien jaar blijven stijgen. Op korte termijn kunnen we helpen met kleine besparingen. Maar dat is voor de lange termijn nooit voldoende. Er zijn doorbraken nodig, echte oplossingen die grote besparingen opleveren. Anders zit straks een serieus deel van de Nederlanders in de kou. Dit vergt het doorbreken van het huidige paradigma dat we eerst woningen moeten isoleren. Er is een gerede hoeveelheid woningen de redelijk geïsoleerd zijn en waar eerst isoleren relatief beperkte kostenbesparing oplevert. Tijdens de hackaton hebben we een oplossingen verkend met een lucht-lucht warmtepomp. Waarbij je in bepaalde (specifieke) situaties voor een relatief zeer laag budget grote gasbesparingen kunt realiseren en daarmee de energierekening op korte en lange termijn mogelijk betaalbaar kunt houden. Niet de technische en qua comfort beste oplossing. Maar wel een echt snel schaalbare oplossing die met laaggeschoold personeel is te plaatsen en een beperkte ingreep in de woning betreft. Mogelijk accepteren bewoners deze oplossing beter omdat de unit ook kan koelen.

Challenge 3: De auto als energiecentrale
Op zonnige momenten produceren daken meer stroom dan het elektriciteitsnet kan verwerken. Dus meer zonnepanelen plaatsen is niet interessant zolang de opgewekte energie nergens heen kan. De vraag is daarom niet hoe we meer stroom opwekken, maar eerder waar we die elektriciteit tijdelijk kunnen opslaan. En het mooie is: we kwamen erachter dat de oplossing er al is. Zodra iedereen eigen zonnestroom kan opslaan, gebruiken en delen, dan ontstaat de oplossing vanzelf.  De kern van de oplossing is om voor iedereen eenzelfde speelveld te creëren. Zodat iedereen, ook als je vereniging van eigenaren geen eigen parkeerplaatsen heeft, mee kan doen met laden van je eigen zonnestroom of die van de buren.  Heb je bij jouw coöperatie leden met een zonnedak en openbare parkeerplaatsen? Of ben je gemeenteambtenaar en wil je dit voor bewoners mogelijk maken? Meld je dan aan. We hebben een aantal oplossingsrichtingen verkend, waarmee zonnestroom opwek weer interessant wordt en autorijden voor jou en je buren weer betaalbaar wordt.

Challenge 4: Maak zichtbaar wie nog niet wordt gehoord: het stille midden. 
Veel mensen zijn niet uitgesproken vóór of tegen windenergie. Ze mengen zich niet in het debat, omdat ze twijfelen of denken dat ze alleen staan. Deze groep wordt ook wel het ‘stille midden’ genoemd. Jarenlang was het advies: leg nóg beter uit waarom windenergie nodig is. Maar meer feiten helpen niet wanneer mensen zich niet gehoord voelen. Dat was het nieuwe inzicht dat we met elkaar kregen. Dus niet beginnen met uitleggen of verdedigen. We gaan eerst luisteren naar wat er werkelijk leeft. Niet beginnen met de windmolen, maar met het probleem dat binnen een dorp leeft en men wil oplossen. Laat liever een lokale inwoner vertellen wat er speelt en waarom het hem of haar raakt.  En kijk of windenergie daarbij kan helpen om het op te lossen. Geen grote campagne van buitenaf, maar een beweging die van binnenuit groeit. Dit waren wat van de inzichten waar we ons bewust van zijn geworden. En die we komende tijd met elkaar verder willen verkennen en uitwerken. Heb jij ervaring en of kennis van deze aanpak? Wil je bijdragen aan een beter draagvlak en echte oplossingen? Meld je dan aan. Bij voldoende interesse kunnen we dit met elkaar verder uitwerken tot een concrete aanpak.